Winnaar Stuk van het Jaar bekend

Tilburgse muurkrant wint verkiezing Stuk van het Jaar 2016
De inzending van Regionaal Archief Tilburg is met ruim 7.000 stemmen gekozen tot hét Stuk van het Jaar 2016. Schrijfster Rosita Steenbeek, bekend van haar onlangs verschenen boek ‘Rose’, maakte tijdens de Nacht van de Geschiedenis in het Rijksmuseum Amsterdam de winnaar bekend. Verzetskrant De Luistervink van Stadsarchief Vlaardingen en een Van Nelle-affiche van Stadsarchief Rotterdam eindigden op de tweede, respectievelijk de derde plaats.

 Muurkrant Vette friet in Tilburg - inzending Stuk van het Jaar - resize

Hét Stuk van het Jaar 2016
“Stadhuis bekent corruptie”, “Foute wouten”, “Stomp niet af, stomp terug”, “Vreten op aarde”. Van 1978 tot 1995 verschenen met grote regelmaat zeefdrukaffiches met pakkende koppen op de Tilburgse muren. Regionaal Archief Tilburg bezit een grote verzameling muurkranten en koestert ze. De Tilburgse muurkrant was een exponent van een ontwikkeling die in de jaren ’60 begon. De oude politieke en kerkelijke structuren en opvattingen voldeden niet meer. In Tilburg stond de samenleving misschien wel extra op haar grondvesten te trillen: de snelle ontkerkelijking kwam in het altijd zo roomse Tilburg hard aan. Daarnaast liep de textielindustrie ten einde met werkeloosheid en armoede als gevolg. Burgemeester Becht liet grote delen van de stad slopen, zonder inspraak van de bevolking. Het broeide in de stad. De Tilburger was op zoek naar nieuwe wegen om zich te uiten en te manifesteren. De Tilburgse muurkrant heeft daar een belangrijke rol in gespeeld. Muurkant en actiecultuur zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De prijs voor de winnaar is een wisselbokaal ontworpen door de Rotterdamse kunstenares Niki Murphy en een grote foto van het winnende stuk.

Tweede en derde prijs
De tweede prijs gaat naar Verzetskrant De Luistervink van Stadsarchief Vlaanderen. Dit is een splinternieuw archiefstuk uit mei 2016. Samen met 700 basisschoolleerlingen bezochten drie meisjes Ayca, Boutaina en Sahra uit groep 7 van basisschool De Klinker het Stadsarchief Vlaardingen tijdens een project over de Tweede Wereldoorlog. In de depots speurden ze naar de processtukken van de gearresteerde en ter dood veroordeelde verzetsstrijders. De vondst en de beleving ervan, die diepe indruk maakten, werden vastgelegd in de verzetskrant, een nieuw archiefstuk dat tot in lengte van jaren bewaard zal worden.

Stadsarchief Rotterdam heeft de derde prijs in de wacht gesleept. Hun topstuk is het afficheontwerp uit 1938 voor Van Nelle’s Cirkel Koffie. De Van Nellefabriek (sinds 2014 werelderfgoed) en het Van Nelle-archief vertellen samen het verhaal van een bijzondere bedrijfsgeschiedenis: wereldgeschiedenis in een wereldhavenstad. De vormgeving van de uit de jaren twintig stammende fabriek (licht, lucht en ruimte) is beeldbepalend in de wereld van de architectuur. Daarnaast werd de vormgeving van de in- en externe uitingen van het bedrijf beeldbepalend in de wereld van de reclame, met name dankzij de vormgeving van Jac. Jongert.

In totaal deden 48 stukken mee aan de verkiezing. Deze inzendingen zijn nog tot eind december te bekijken op www.stukvanhetjaar.nl

Nederlandse archieven op de kaart
De Nederlandse archieven hebben met deze verkiezingsactie laten zien welke interessante, vreemde, mooie, spannende en bijzondere archiefstukken zich in hun depots bevinden. Een maand lang, tijdens de Maand van de Geschiedenis, maar ook tijdens voorverkiezingen in de aanloop daar naar toe, hebben archieven aandacht gevraagd voor hún topstuk door middel van sociale media, tentoonstelling, verkiezingsavond, regionale media in de vorm van radio en tv of bladen, via een burgemeester of wethouder of door hulp in te roepen van een supportersvereniging. Met het Stuk van het Jaar hebben de Nederlandse archieven zich gezamenlijk op de kaart gezet en het stof definitief van zich afgeschud. Elsevier noemde de verkiezing een “beauty contest […] waarbij archiefstukken langs de meetlat van de historie worden gelegd”, Historiek riep iedereen op te stemmen, en de inzending vanuit Gemeentearchief Goes prijkte op nu.nl. Daarnaast was er veel aandacht in de lokale en regionale pers.

Over Stuk van het Jaar
Stuk van het Jaar is het online publieksevenement van de Nederlandse archieven, en partner van de Maand van de Geschiedenis. Dit keer was het thema ‘Grenzen’. Het is een initiatief van BRAIN (Branchevereniging Archiefinstellingen Nederland), Bedrijfshistorie Rabobank, Gemeentearchief Gemert-Bakel, Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC), Regionaal Archief Tilburg en partners. Het is mede mogelijk is gemaakt door een subsidie van het Fonds voor Cultuurparticipatie De vierde editie van Stuk van het Jaar zal in 2018 van start gaan.