Nieuwe aflevering HTR 'De Heusdense Gasthuizen'

Vanaf vrijdag 20 oktober zendt de Heusdense Televisie en Radio (HTR) weer een nieuwe aflevering uit van Het Streekarchief.

In Het Streekarchief vertelt streekarchivaris Hildo van Engen, directeur van Streekarchief Langstraat Heusden Altena, iedere maand kort over bijzondere archiefstukken die veilig opgeborgen liggen in het Streekarchief in Heusden. 

In uitzending 26 van het vierde seizoen van Het Streekarchief bezoeken Van Engen en presentator Leo Swaans de plaatsen waar ooit de gasthuizen van Heusden stonden.

Zoals veel andere steden had ook Heusden in de middeleeuwen een gasthuis, waarin armen, zieken, ouderen en andere behoeftigen onderdak vonden. In deze uitzending gaan Swaans en Van Engen op zoek naar de sporen van de verschillende gasthuizen die Heusden heeft gekend. In de tweede helft van de veertiende eeuw bevond het gasthuis zich buiten de stadsmuren, nabij de toenmalige Oudheusdensepoort.

1 Van Deventer
Detail van de kaart van Van Deventer, tweede helft van de veertiende eeuw. Het gasthuis bevond zich buiten de stadsmuren, nabij de toenmalige Oudheusdense poort. Bron: SALHA

Rond 1400 werd het gasthuis verplaatst naar het hartje van de stad, aan de Hoogstraat, waar het de beschikking kreeg over een eigen kapel. De naam Gasthuisstraat herinnert nog aan de plaats waar het gasthuis tot aan het einde van de zestiende eeuw gevestigd was. 


2 gasthuisvloer
De middeleeuwse vloer van de voormalige gasthuiskapel aan de Hoogstraat, zoals deze onlangs bij restauratiewerkzaamheden zichtbaar werd. Bron: SALHA

Na de reformatie werd de kapel van het gasthuis overbodig: het stadsbestuur gebruikte het gebouw om er de stadswaag te vestigen. Het gasthuis zelf werd weer uit het centrum van de stad verbannen. Een tijdelijke locatie werd gevonden op de hoek van de Putterstraat en de Zustersteeg, waar in de middeleeuwen een zusterklooster had gestaan. Maar in de vestingstad Heusden kwam het steeds vaker voor dat gewonde soldaten in het gasthuis werden verpleegd. Rond 1625, toen de bloei in Heusden groter was dan ooit, werden plannen gemaakt voor weer een nieuw gasthuis. Aan de overzijde van de Demer, ter plaatse van de huidige Johannes Paulusschool, verrees een geheel nieuw gasthuis. De grote betekenis van de vesting Heusden als ‘sleutel tot Holland’ blijkt wel uit het gegeven, dat het stadsbestuur in verschillende Hollandse steden aanzienlijke bedragen wist op te halen waarmee de bouw van het nieuwe gasthuis kon worden bekostigd.

3 Blaeu
Detailopname van de kaart van Blaeu waarop te zien is dat rond 1625 het gasthuis stond aan de overzijde van de Demer, ter plaatse van de huidige Johannes Paulusschool. Bron: SALHA

De uitzending van Het Streekarchief is te zien op Ziggokanaal 42 vanaf vrijdag 20 oktober om 19.00 uur. Daarna worden de uitzendingen met enige regelmaat herhaald. Meer informatie op de site van HTR www.htrmedia.nl, waar ook via ‘uitzending gemist’ deze aflevering en de vorige uitzendingen van Het Streekarchief bekeken kunnen worden.


Klik hier voor een overzicht van alle uitzendingen.