Vandaag start de Maand van de Geschiedenis. Het landelijke thema is dit jaar Lichaam en Geest. Aansluitend bij onze tentoonstelling Van kwaal tot kraamzorg delen we deze maand bijzondere verhalen uit onze collectie. Onze collega Berry Bots dook in de geschiedenis van de Pink Pillen van dr. Williams: een geneesmiddel dat ook in onze regio veelvuldig werd aangeprezen.

Begin twintigste eeuw was er een ware rage rond de zogenaamde Pink Pillen van dr. Williams. Het van oorsprong Canadese middel was in 1886 gepatenteerd door arts William Frederick Jackson. Ondernemer en apotheker George Taylor Fulford kocht het patent in 1890 en maakte er vervolgens een wereldwijd succes van. De pillen werden uiteindelijk in maar liefst 82 landen, waaronder Nederland, verkocht. Ze waren onder andere te koop bij drogisten en apothekers in Waalwijk en Heusden.

De beloften van de pillen waren indrukwekkend. De Pink Pillen zouden het bloed vernieuwen, de gezondheid herstellen en helpen tegen een indrukwekkende reeks klachten: van hoofdpijn en maagproblemen tot bloedarmoede en ‘zenuwzwakte’ (neurasthenie). Wie de advertenties mocht geloven, veranderde van een bleke, uitgeputte en sombere patiënt in een vrolijk en energiek mens.

En de reclame was bijzonder geraffineerd. In plaats van gewone advertenties verschenen er lange verhalen over tevreden gebruikers, compleet met namen, beroepen en soms foto's. Ze zagen eruit als kleine krantenartikelen, met koppen als ‘Belangwekkende Nieuwstijdingen’ en ‘Ingezonden mededeelingen’. De lezer kreeg zo het gevoel een onafhankelijk succesverhaal te lezen. Dergelijke advertenties verschenen ook in de Echo van het Zuiden en het Nieuwsblad het land van Heusden en Altena de Langstraat en de Bommelerwaard gedurende de periode 1898 tot en met 1917. Daarna verdween de aandacht voor dit wondermiddel naar de achtergrond. “Gelukkig” waren er echter alternatieven, zoals de pillen van Wortelboer!

Maar wat zat er eigenlijk in die wonderpillen?

De in 1916 door de Vereeniging tegen de Kwakzalverij onderzochte Pink Pillen bevatten onder meer zink en gentiaanpoeder. De Britse Medical Association vond eerder ook ijzer, magnesium, kalium, suiker en droppoeder. Volgens die organisatie waren de pillen vooral veel te duur: ijzerpillen waren voor veel minder geld verkrijgbaar.

Daarmee komen we bij een interessante historische strijd. De in 1881 opgerichte Vereeniging tegen de Kwakzalverij richtte zich juist op zogenaamde geheimmiddelen: producten waarvan de werking niet bewezen was en waarvan de samenstelling vaak onbekend bleef. De vereniging liet dergelijke middelen analyseren en probeerde het publiek zo te waarschuwen voor wat er werkelijk in zat. De Pink Pillen kwamen daarbij dus ook onder de loep.

Het bijzondere aan de Pink Pillen is misschien wel dat de reclame minstens zo interessant is als de pillen zelf. Fabrikanten verkochten niet alleen een geneesmiddel, maar ook een verhaal. Vermoeidheid, somberheid of andere klachten kregen een naam en daar hoorde vervolgens meteen een oplossing bij. Een mooi voorbeeld van hoe oud de kunst van gezondheidsmarketing eigenlijk is.

Bronnen:

Gemma Blok & Rose Spijkerman, ‘De ongelukkigsten onder de menschen’. De verbeelding van zenuwzwakte in advertenties voor Pink Pillen, 1900-1920, Tijdschrift voor Mediageschiedenis 16 (2013).

https://en.wikipedia.org/wiki/Dr._Williams%27_Pink_Pills_for_Pale_People