Een ziekenhuis voor een stadje van zo’n 2.200 inwoners? In het archief van de gemeente Woudrichem kwamen we een intrigerend document tegen uit ongeveer 1880 met de veelbelovende titel: ‘Bestek en voorwaarden van aanbesteding voor de bouw van een ziekenhuis en het maken van twee kamers in het raadhuis’.

Het acht pagina’s tellende bestek beschrijft tot in detail hoe het gebouw eruit zou moeten zien en aan welke eisen de werkzaamheden moesten voldoen. Alleen… een bijbehorende tekening ontbreekt. En in eerste instantie is in de archieven ook niets te vinden over een ziekenhuis dat daadwerkelijk is gebouwd.

Was Woudrichem eind 19e eeuw dan toch van plan een ziekenhuis te bouwen? Wie het verhaal verder uitpluist, ontdekt dat de werkelijkheid iets anders in elkaar zat. Het ging helemaal niet om een groot ziekenhuis, maar om een ziekenkamer in het raadhuis.

Het plan ontstond begin 1878. De gemeente had behoefte aan een aparte ruimte voor de burgerlijke stand en wilde daarvoor het bodekamertje verbouwen. Gemeentearchitect Roelof Roomer kwam echter met een ander voorstel: richt het bodekamertje in als ‘ziekenhuis’ en bouw op een andere plek in het raadhuis twee kamers. Eén daarvan zou bestemd zijn voor de burgerlijke stand.

In juni 1878 legde het college van burgemeester en wethouders het plan voor aan de gemeenteraad. Maar er was één probleem: geld was er niet. Het college stelde daarom voor om het onderhoud van enkele straten met keien uit te stellen en het vrijgekomen geld voor de verbouwing te gebruiken.

Het plan leidde tot flinke discussie in de gemeenteraad. Uiteindelijk werd er gestemd, maar de raad kwam niet verder. Twee raadsleden waren voor, twee tegen en één onthield zich van stemming. Een patstelling dus.

Volgens de Gemeentewet werd de beslissing doorgeschoven naar de volgende vergadering, op 11 juli 1878 om half elf ’s ochtends.

En toen viel het doek.

Het plan werd unaniem verworpen. Daarmee kwam er een einde aan het opmerkelijke voornemen om in het raadhuis van Woudrichem een ‘ziekenhuis’ te realiseren.

Een ziekenhuis dat nooit een ziekenhuis werd, nooit werd gebouwd en waarschijnlijk vooral dankzij een bijzonder archiefstuk nog altijd tot de verbeelding spreekt.

Bronnen:

Streekarchief Langstraat Heusden Altena (SALHA), Bestek en voorwaarden van aanbesteding voor de bouw van en ziekenhuis en het maken van twee kamers in het raadhuis (1880), toegang 0222, inv.nr. 790.

Streekarchief Langstraat Heusden Altena (SALHA), Register van notulen van de vergaderingen van de raad, 1877-1890, toegang 0222, inv.nr. 16.

Streekarchief Langstraat Heusden Altena (SALHA), Register van notulen van de vergaderingen van het college van Burgemeester en Wethouders, 1875-1878, toegang 0222, inv.nr. 27.